Tuesday, April 7, 2020

माझे विद्यापीठ - Poem by Narayan Surve

ना घर होते ना गणगोत चालेन तेवढी पायाखालची जमीनहोती
दुकानांचे आडोसे होते मोफत नगरपालिकेची फुटपाथ खुलीच होती.

अशादेण्यात आलेल्या उठवळ आयुष्याची ऊठबस करता करता....
टोपलीखाली माझ्यासह जग झाकीतदररोज अंधार येत जात होता.

मोजलेत सर्व खांब ह्या रस्त्यांचे वाचलीपाट्यांवरची बाराखडी
व्यवहाराच्या वजाबाकीत पाहिलेत हातचे राखून कित्येकमारलेले गडी.

हे जातीजातींतबाटलेले वाडे वस्त्या दारावरचे तांबडे नंबरीदिवे
सायंकाळी मध्यभागी असलेल्या चिडियाघराभोवती घोटाळणारे गोंगाटांचेथवे.

अशा तांबलेल्या भाकरीसाठी करपलेल्या उदास वांदेवाडीच्यावस्तीत
टांगे येत होते घोडे लोळण घेत होते उभा होतो नालीचा खोकासांभाळीत.

ले पकड रस्सी-हां-खेच डरता है क्या बम्मनका बेटा है रे तूसाले
मजदूर है अपन पकड घोडे को हां यह वाह रे मेरे छोटेनालवाले. 

याकुब नालबंदवाला हसे गडगडे. पत्रीवाला घोडा धूळ झटकीत उभाहोई
अपनेको कालाकांडी. तेरेको जलेबी खा. ” म्हणत दुसरा अश्व लोळवलाजाई.

याकुब मेला दंग्यात नव्हते नाते तरीही माझ्या डोळ्याचे पाणी खळलेनाही
उचलले नाही प्रेत तेव्हा मिलाद-कलमा ’;च्या गजरात मिसळल्याशिवाय राहिलोनाही.

त्याच दिवशी मनाच्या एका को-या पानावर लिहले , “हे नारायणा 
अशानंग्याच्या दुनियेत चालायची वाट लक्षात ठेव सगळ्या खाणाखुणा. 

भेटला हरेकरंगात माणूस पिता मित्र कधी नागवणारा होईन
रटरटत्या उन्हाच्या डांबरी तव्यावरघेतलेत पायाचे तळवे होरपळवून.

तरी का कोण जाणे ! माणसाइतका समर्थ सृजनात्मामला भेटलाच नाही
आयुष्य पोथीची उलटली सदतीस पाने वाटते अजून काही पाहिलेचनाही ,

नाही सापडला खरा माणूस मीही तरी मला अजून कुठे पुरता सापडलो ?
सदंतीसजिने चढून उतरताना मीही नाही का कैकदा गोंधळून झापडलो ?

आयुष्य दिसायलापुस्तकाच्या कव्हरासारखे गोंडस गुटगुटीत बाळसेदार.
आतः खाटकाने हारीनेमांडावीत सोललेली धडे असे ओळीवर टांगलेले उच्चार

जीवनाचा अर्थ दरेक सांगीतमिटवत जातो स्वतःला स्वतःच्याच कोशात
पेन्शनरासारख्या स्मृती उजाळीत उगीचचहिंडतो कधी वाळूत कधी रामबागेत

हे सगळे पाहून आजही वाटते , “हे नारायणा आपणकसे हेलकावतच राहिलो. 
चुकचुकतो कधी जीव वाटते ह्या युगाच्या हातून नाहकचमारले गेलो.

थोडासा रक्ताला हुकूम करायचा होता का आवरला म्यानावरचाहात ,
का नाही घेतले झोकवून स्वतःला जसे झोकतो फायरमन फावडेइंजिनात.

विचार करतो गतगोष्टींचा काजळी कुरतडीत जणू जळत राहावा दिवाएक
उध्वस्त नगरात काहीसे हरवलेले शोधीत हिंडावा परतलेला सैनिक.

कितीवाचलेत चेहरे किती अक्षरांचा अर्थ उतरला मनात
इथे सत्य एक अनुभव बाकी हजारग्रंथराज कोलमडून कोसळतात.

खूप सोयरीक करोत आता ग्रंथाची वाटते तेहीआपणासारखेच बाटगे निघाले
हवे होते थोडे परिचारिकेसम कामगारासम निर्मितिक्षम. पणदुबळेच निघाले.

जगताना फक्त थोड्याशाच शब्दांवर निभावते भरताना तेही बापडेदडतील
स्ट्रेचर धरून पोशाखी शब्द रुख्या मनाने आमची तिरडी उचलतील.

वाढलेम्हणतात पृथ्वीचे वय संस्कृतीचेही फक्त वयेच वाढत गेली सर्वांची
छान झाले आम्हीही वाढतो आहोत नकाशावर. गफलत खपवीत जुळा-यांची.

ह्या कथाः कढ आलेल्याभाताने अलगद झाकण उचलावे तसा उचलतात
रात्रभर उबळणा-या अस्थम्यासारख्या अख्खा जीवहल्लक करुन सोडतात.

कळले नाहीः तेव्हा याकुब का मेला का मणामणाच्याखोड्यात आफ्रिकन कोंडला ?
का चंद्राच्या पुढ्यातला एकुलता पोर युध्दाच्यागिधाडाने अल्लद उचलला ?

चंद्रा नायकीण शेजारीण केसांत कापसाचे पुंजके माळूनघराकडे परतणारी
पंखे काढलेल्या केसांवरुन कापसाखळीची सोनसरी झुलपावरुनझुलणारी

अनपड. रोजच विकत घेऊ पेपर रोजच कंदिलाच्या उजेडात वाचायची सक्तीहोई
खडे आसा रे माझो झील ह्या मेरेर का त्या रे ,” भक्तिभावाने विचारीतजाई.

कितीतरी नकाशांचे कपटे कापून ठेवले होते तिने , ; जगाचा भूगोल होताजवळ
भिरभिरायची स्टेशनांच्या फलाटावरुन बराकीवरुन मलाच कुशीत ओढीजवळ.

मेली ती अश्रूंचे दगड झालेत. चटके शांतवून कोडगे झाले आहे मन
बसतोत्यांच्या पायरीवर जाऊन जसे ऊन. ऊठताना ऊठवत नाही नाती सोडून.

निळ्याछताखाली नांगरुन ठेवल्या होत्या साहेबांच्या बोटी
दुखत होत्या खलाशांच्या मालचढवून उतरुन पाठी

वरुन शिव्यांचा कचकोल उडे , “ सिव्वर इंडियन कालेकुत्ते. 
हसता हसता रुंद होत गो-या मडमांच्या तोंडाचे खलबते

आफ्रिकी चाचाचिडे थुंके म्हणे ; “काम नही करेगा. 
चिलमीवर काडी पटवीत मी विचारी , “चाचा पेटकैसा भरेगा ?”

धुसफुसे तो पोट-या ताठ होत भराभरा भरी रेलच्या वाघिणी
एकदिवस काय झाले त्याच्या डोळयात पेटले विद्रोहाचे पाणी

टरकावले घामेजलेखमीस त्याच्या क्रेनवर बावटा फडफडला
अडकवून तिथेच देह माझा गुरु पहिले वाक्यबोलला ,

हमारा खून झिंदाबाद ! ” वाटले चाचाने उलथलाच पृथ्वीगोलट
खळालल्यानसानसांत लाटास कानांनी झेलले उत्थानाचे बोल

अडकवून साखळदंडात सिंहसोजिरांनी बोटीवर चढवला
बेटा! “ गदगदला कंठ. एक अश्रू खमीसावर तुटूनपडला.

कुठे असेल माझा गुरु कोणत्या खंदकात का बंडवाला बंदीशाळेत
अजूनआठवतो आफ्रिकन चाचाचा पाठीवरुन फिरलेला हात

आता आलोच आहे जगात वावरतो आहे ह्याउघड्यानागड्या वास्तवात
जगायलाच हवे आपलेसे करायलाच हवे कधी दोन घेत कधी दोनदेत

1 comment:

  1. This is the actually tricky half, and that is what makes successful the jackpot so difficult. You cannot just bet on every number, as a result of|as a outcome of}, well, the ball nonetheless has to finish up at the high, and that's actually unlikely at the most effective of occasions. Except for 0 and 00, the slots on the wheel alternate between pink and black. The strange order of the numbers on the wheel is meant so that prime and low numbers, {as well as|in addition to} odd and even numbers, tend 메리트카지노 to to|are inclined to} alternate.

    ReplyDelete